Een goed mens wacht een betere beloning

Spreuken 14:14
“Wie afdwaalt krijgt zijn verdiende loon, een goed mens wacht een betere beloning.”

‘Boontje komt om zijn loontje’, zeiden we vroeger, of: ‘Eigen schuld, dikke bult.’ Het versterkte de idee dat je altijd de gevolgen van je eigen falen moet dragen. Op elke overtreding volgt straf en wanneer je een fout hebt gemaakt, kun je wachten op de vergelding. Zo werd ook het beeld van God onder de wet opgebouwd. Jij overtreedt en God straft. Dat veroorzaakt angst en een sterke behoefte het beter te willen doen. Zie daar de vloek van de wet in volle gang. Veroordeling en straf vanwege falen en fouten. De conclusie was steeds: de mens deugt niet, hij is geneigd tot alle kwaad en het oordeel van God is volkomen terecht. Sombere vooruitzichten en geen hoop. ‘Een goed mens wacht een betere beloning’, zegt de tekst van vandaag. Maar wie is die goede mens? Jezus is de ene goede mens in wie God zijn welbehagen tweemaal heeft uitgesproken. Hij leefde zonder te zondigen en verdiende daarmee alle zegen – de betere beloning. Maar het wonder van genade is dat Jezus zijn beloning heeft afgestaan aan de afgedwaalde mens. Jezus deelt zijn erfenis met de zondaren die zich tot Hem hebben gekeerd. Hij noemt ze ‘mijn broeders’en ‘mijn vrienden’. Hij zegt: ‘Mijn Vader is nu ook jullie Vader, mijn erfenis is nu ook de jouwe en mijn leven is nu ook jouw leven.’ Waar hebben we het aan verdiend? Nergens aan, het is de vrucht van Gods liefde voor deze wereld. Niks boontje komt om zijn loontje, maar wees gezegend in Jezus naam.

Zelfs al lacht het hart

Spreuken 14:13
“Zelfs al lacht het hart, het lijdt pijn, vreugde eindigt altijd in verdriet.”

Op aarde is naast vreugde ook verdriet. De vreugde van een geboorte eindigt altijd in een afscheid nemen aan het eind. Of je nu honderd wordt of nog ouder, het einde komt en dat betekent verdriet vanwege het afscheid nemen van geliefden. Als dit leven op aarde alles zou zijn, waren we de beklagenswaardigsten van alle mensen. Het leven zou doelloos en zinloos zijn. Laten we dan maar eten en drinken, want morgen sterven wij. Maar door Gods liefde en genade veranderde onze pijn in geluk en ons verdriet in lachen. We hebben een hoopvolle toekomst en ons leven wordt elke dag mooier. Hoe beter we God leren kennen door het leven van Jezus, des temeer gaan we ons verheugen over de erfenis die we door Hem hebben ontvangen. Ja, op aarde is nog veel lijden en pijn, maar in dit alles zijn we meer dan overwinnaars, door Hem die ons heeft liefgehad.

De juiste weg

Spreuken 14:12
“Een mens denkt de juiste weg te gaan, terwijl die eindigt bij de dood.”

Niet alle wegen die we gaan eindigen bij de dood. Er is een weg die leidt naar het leven. Die weg heeft Jezus ons geopenbaard. Hij heeft hem ook voor ons geopend. Hij is zelf die weg. Hij zegt het ook: ‘Ik ben de weg, de waarheid en het leven.’ Nu zei Hij er nog iets bij: ‘Niemand komt tot de Vader dan door Mij.’ Daar gaat de weg dus heen, naar de Vader. Jezus brengt ons bij de Vader. En Hij noemt dat het leven. Bij de Vader ontvangen we leven, geen veroordeling of afkeuring, maar leven en overvloed. Jezus zegt ook: ‘Wie Mij kent, kent ook de Vader, Ik en de Vader zijn een.’ Jezus laat ons de Vader zien en wij mogen Hem volgen. Niet langer dwalen op een weg naar de dood, maar de dood voorbij, dat is wat Jezus ons aanbiedt. Na de dood komt het leven en voor wie gelooft is dat al begonnen. Door Jezus zijn we de dood voorbij en zijn we in het leven geplaatst voor eeuwig.

Verwoesting of voorspoed

Spreuken 14:11
“Het huis van goddelozen wordt verwoest, voorspoed is er voor de woning van oprechten.”

De beelden die de Bijbel gebruikt, moeten vertaald worden. De gemeente wordt vergeleken met een huis, maar ook je eigen leven. Huizen die verwoest worden hebben in de Bijbel geen goed fundament. Door tegenslag en druk stort zo’n huis in. Maar er is voorspoed voor de woning van de oprechten. Voor hen gaat het licht op in de duisternis. Zij vinden een uitweg, of zoals Paulus het zegt, ze zijn in de druk, maar niet in het nauw. Op welke beloftes rust jouw huis? Welk fundament draagt jouw leven? Jezus is het enige fundament dat ons huis draagt onder alle omstandigheden. Hij werd arm om ons rijk te maken. De straf die ons de vrede aanbrengt was op Hem en door zijn striemen zijn we genezen.

Alleen je eigen hart kent je diepste verdriet

Spreuken 14:10

“Alleen je eigen hart kent je diepste verdriet, in je vreugde kan een ander niet delen.”

Vreugde en verdriet zijn heel persoonlijk. Zelfs binnen de intimiteit van een huwelijk of een gezin ben je eenzaam in je gevoelens. Alleen je eigen hart is op de hoogte, zegt de tekst vandaag. Gelukkig staan er meer teksten in de Bijbel. Deze tekst gaat over mensen, die elkaar niet echt kunnen doorgronden, trouwens wie doorgrondt zichzelf? Maar God die de harten kent en ook onze gevoelens, ziet en weet niet alleen wat er in ons omgaat, maar Hij kent die gevoelens ook zelf. Jezus, onze hogepriester, degene die het voor ons opneemt als we worden beschuldigd, voelt met ons mee. Stel je eens voor, Hij voelt wat jij voelt, Hij weet wat jij ervaart en ervaart datzelfde ook. Je kunt je verdriet en je vreugde volkomen met Hem delen. Hij begrijpt je zonder dat je iets uitlegt. Je hoeft alleen maar te beseffen dat Hij met je meevoelt en je omarmt. Hij huilt en lacht met je mee, elke dag opnieuw.

Oprechten waarderen elkaar

Spreuken 14:9
“Wat dwazen verenigt, is hun wangedrag, oprechten waarderen elkaar.”

Ik moet denken aan een groep hooligans bij een voetbalwedstrijd. Ze steken elkaar aan en doen mee, zonder elkaar te kennen. Hun wangedrag verenigt hen. Ze trekken samen op in het kwaad en gaan naar huis zonder te weten wie er naast hen heeft gelopen of gestaan. Je hoeft elkaar ook niet te kennen om samen op te trekken in het kwade. Deze mensen worden dwaas genoemd. Hun ‘vreugde’ is tijdelijk en gaat weer snel voorbij. Dwazen leven zonder God, ze leven voor zichzelf en voor het genot. God houdt van mensen, ook van deze mensen, sterker nog, Hij stierf voor hen. Dwaze mensen kunnen wijs worden, als ze Gods liefde leren kennen. Geen veroordeling maar vrijspraak bij God, pure genade. Dan ontvang je een nieuwe Geest in je binnenste en wordt alles anders. Je gaat niet meer letten op gedrag, maar op de mens achter het gedrag. Je gaat niet meer de fouten zien maar de mens. Je gaat waardering krijgen voor elkaar en je gaat beseffen dat we allemaal van genade leven.

Een wijze weet de weg

Spreuken 14:8
“Door zijn wijsheid weet de wijze welke weg hij moet gaan, dwazen bedriegen zichzelf met hun dwaasheid.”

Tegenwoordig hebben we van die handige apparaatjes die ons vertellen wat de juiste weg is. ‘Over 200 meter rechts afslaan’, hoor je dan bijvoorbeeld. ‘Bestemming bereikt’, betekent dat je er bent. Handig toch? Ja wanneer het zo eenvoudig is als het lijkt wel, maar ook zo’n apparaatje is niet feilloos. Ik ben tenminste al een aantal keren behoorlijk de mist in gegaan door domweg te doen wat er werd gezegd. Nee, dan kun je beter een persoon naast je hebben die de weg kent. Hij kijkt met je mee en kan je vertellen hoe je moet gaan. Je kunt vragen stellen en nog de juiste antwoorden krijgen ook. Zo iemand die altijd met je meereist is voor iedereen beschikbaar. Dat is mooi zo aan het begin van een nieuw jaar. Je reisgenoot weet al wat er dit jaar op je pad zal komen. Hij geeft je de juiste koers aan om niet van de weg te raken, of te verdwalen. Waarom zou je jezelf bedriegen door net te doen of Hij er niet is?