Een wijze zoon geeft zijn vader veel vreugde

Spreuken 10:1

“Hier volgen spreuken van Salomo. Een wijze zoon geeft zijn vader veel vreugde, een dwaze zoon bezorgt zijn moeder verdriet.”

Een nieuw hoofdstuk Spreuken. Leuk dat Salomo allereerst aan zijn ouders denkt. Je zou ook kunnen zeggen dat een wijze zoon daar zelf veel vreugde aan beleeft, maar het besef dat zijn ouders daar ook blij mee zijn, is toch wel apart. Het is een kenmerk van liefde om de ander hoger te achten dan jezelf. Andersom is het ook zo dat dwaze zonen een bron van verdriet zijn voor hun ouders. De Here Jezus, die zelf De Wijsheid is, was altijd gericht op Zijn Vader. En de Vader op zijn beurt sprak liefdevol over Zijn Zoon. ‘In Hem heb ik mijn welbehagen, luister naar Hem’, sprak Hij. Die les kunnen we allemaal ter harte nemen.

Gelokt naar de schimmen en de dood

Spreuken 9:18 

“Maar wie zij naar zich toe lokt weet niet dat hij afdaalt naar de schimmen, hij daalt af tot in het dodenrijk.”

Het is de duivel gelukt om van de bediening van de dood – de bediening van de wet – het hoogste doel te maken. Mensen doen hun best die wet zo goed mogelijk na te streven en als dat mislukt – het kan alleen maar mislukken – dan gaan ze hun schuld belijden en het opnieuw proberen. Geeft dat God eer? Absoluut niet. Het neemt de glans van Gods genade weg. Paulus zegt dat je buiten de genade komt te staan als je door de wet gerechtigheid verwacht. Dan is Christus tevergeefs gestorven. Het evangelie van genade is het goede nieuws over Jezus. Wie dat evangelie negeert, komt terecht in de klauwen van de dood. Langzaam maar zeker wordt de strop dicht getrokken. Je daalt af naar het dodenrijk. En dat is nu juist de plek waarvan Jezus je verlost heeft. Zie je hoe intens gemeen de duivel is om je te lokken naar de wet. Zie je hoe intens God van je houdt door voor jou de wet te vervullen en de hele wet en alles wat tegen je kan getuigen weg te doen? 

Wie geen verstand heeft roept ze toe

Spreuken 9:16b-17

“Wie geen verstand heeft roept ze toe: ‘Gestolen water smaakt verrukkelijk, geroofd brood is een lekkernij.’”

Water en brood is gevangenisvoer. Maar er is ook water en brood uit de hemel. Jezus is het levende water, wie van Hem drinkt krijgt nooit meer dorst. Jezus is het levende brood, Hij gaf zijn lichaam om ons gezond te maken. Uit genade mag je nemen van het water des levens, je krijgt het om niet. Zonder prijs en zonder geld, want Iemand anders heeft voor jou betaald. Het is voldaan. Tegenover de genade van God staat de gerechtigheid van de mens door de wet. Het is gestolen water en geroofd brood. De duivel probeert te geven wat alleen God kan geven. De duivel probeert zich voor te doen als de bron die jou leven geeft, maar het einde ervan is de dood. Vrouwe Dwaasheid weet wel wie ze roepen moet: wie geen verstand heeft. Degenen die door de wet verblind en bijziend zijn geworden, degenen die doof zijn voor de waarheid, die roept ze toe. Maar wie de wijsheid van Christus heeft ontvangen weet wel beter.  

Ze roept naar de voorbijgangers

Spreuken 9:15-16a 

“Ze roept naar de voorbijgangers, naar hen die rechtdoor willen gaan: ‘Onnozele mensen, kom toch deze kant op.’”

De dood heeft een stem. De dood roept. En die stem is begeerlijk om te volgen. Wie de stem van de dood volgt komt automatisch in veroordeling en schuld terecht. De stem van de dood is de wet. Eva werd niet verleid door een rotte vrucht, nee hij was begeerlijk om van te eten. Het is voor de mens begeerlijker om een aantal regels na te streven dan van genade te leven. De weg van genade – onverdiende vrijspraak, onverdiende zegen – geeft God alle eer. De wet – de bediening van de dood – geeft aan mensen de eer. Paulus was naar de wet gesproken onberispelijk, maar toen zijn ogen open gingen zag hij dat het vuilnis was. Het had hem blind gemaakt voor wie Jezus is. Hetzelfde gebeurt met mensen die de dwaasheid van de wet volgen. Ze willen bij het leven uitkomen, maar krijgen de dood. Wijk niet af van de weg van genade. Die weg is recht en brengt je regelrecht bij Gods hart.

Hoog in de stad

Spreuken 9:14 

“Ze zit bij de deur van haar huis, in een zetel, hoog in de stad.”

Het gaat nog steeds over Vrouwe Dwaasheid. Kijk eens hoe hoog ze zit, boven alles en iedereen uit komt ze. Ze kijkt op alles en iedereen neer. Hoogmoed wordt dat genoemd. Met haar zitten is ze een imitatie van Christus. Ook Hij zit, Hij die de wijsheid is, zit in de hemel ver boven alle macht en heerschappij. Hij heeft de naam boven alle naam, omdat Hij verhoogd is door God de Vader. De Bijbel leert ons dat dat de enig juiste verhoging is. Niet jezelf op een voetstuk plaatsen vanuit je eigen wijsheid, maar door God geplaats worden op de troon die Hij door Zijn wijsheid heeft gemaakt. In Christus hebben we alle wijsheid, in onszelf hebben we slechts dwaasheid. Wees liever bescheiden en laat God je verhogen. Dat past beter bij Zijn glorie en heerlijkheid. 

Vrouwe Dwaasheid bazelt maar

Spreuken 9:13 

“Vrouwe Dwaasheid bazelt maar, door haar domheid heeft ze nergens weet van.”

Sommigen menen dat de veelheid van woorden aangeeft hoeveel inzicht iemand heeft, maar het is juist andersom. Jezus gebruikte weinig woorden om zijn boodschap duidelijk te maken. ‘Waar was je geloof?’, kon Hij vragen, of: ‘Heb je me lief?’ Een goed verstaander heeft aan weinig woorden genoeg. Als het om Gods wijsheid gaat, kun je beter heel goed luisteren en daarna nog eens vragen of je het goed begrepen hebt, voordat je overgaat tot handelen. Vrouwe Dwaasheid heeft nergens weet van, omdat ze door haar geklets geen tijd heeft om te luisteren. Maar als je geluisterd hebt en er niets mee doet, ben je even dwaas. Luisteren en doen horen bij elkaar in de omgang met God. Geloof zonder werken (zonder uitwerking) is dood.

Voordeel of nadeel

Spreuken 9:12 

“Als je wijs bent, heb je er zelf voordeel van, als je spot, benadeel je jezelf.”

Heeft het zin naar God te luisteren? Absoluut, want al Gods woorden zijn niet alleen vol wijsheid, maar ook vol zegen. Had Adam maar geluisterd, dan zou hij niet de boom des levens hebben verspeeld. Had Israël maar geluisterd, dan zouden ze niet omgekomen zijn in de woestijn. Had Jona maar geluisterd, hij zou op een veel prettiger manier naar Ninevé zijn gereisd. De Bijbel staat vol voorbeelden. De vrouw van Lot, de farao van Egypte, Goliath en vele anderen zouden zijn blijven leven als ze niet zichzelf hadden gezocht, maar Gods wijsheid. Wie Gods raad in de wind slaat, benadeelt niet alleen zichzelf ook vele anderen. Maar het allerergste is, dat je kennelijk Gods liefde niet vertrouwt en Hem verhindert je te zegenen. Angst is een slechte raadgever, evenals bezorgdheid. Gebruik je geloof om in Gods zegen te leven.